Appèl Van der Zwaag afgewezen

 

Oordeel synode: Kerkenraad handelde juist

 

Door Jan Kas

 

BARNEVELD/UTRECHT - De kerkenraad in Barneveld heeft volgens de generale synode van de Gereformeerde Gemeenten juist gehandeld in de kwestie rond dr. Klaas van der Zwaag.

 

De kerkenraad van de gereformeerde gemeente in Barneveld liet gemeentelid Van der Zwaag in december 2003 niet toe tot de plaatselijke viering van het heilig avondmaal na het verschijnen van zijn boek 'Afwachten of verwachten?'. De generale synode verwierp deze week unaniem een appèlschrift van Van der Zwaag tegen de hem opgelegde censuur.

 

In ruim 1100 pagina's gaf de Barneveldse journalist in het najaar van 2003 een historisch en theologisch overzicht van de uiteenlopende visies op de 'toe-eigening des heils' (de gereformeerde leer hoe een zondig mens tot geloof komt en voor de eeuwigheid behouden wordt). Hij concludeerde dat in de (Oud-)Gereformeerde Gemeenten (in Nederland) lang niet altijd bijbels en gereformeerd wordt gedacht en gepreekt over geloof en bekering tot God.

 

Eerder kreeg Van der Zwaag met bezwaarschriften nul op zijn rekest van de classis Barneveld en de particuliere synode Oost van de Gereformeerde Gemeenten. Hij en zijn gezin hebben vrijdag het lidmaatschap van de gereformeerde gemeente in Barneveld opgezegd. Van der Zwaag beraadt zich nog op aansluiting bij een ander kerkverband.

 

Zie verder pagina 5: 'Over inhoud van boek is nooit gesproken'

 

 

'Over inhoud van boek is nooit gesproken'

 

BARNEVELD/UTRECHT - ,,De afwijzing van het boek is tot nu toe zuiver procedureel geweest. Er is helaas nooit over de inhoud gesproken.'' Dat betreurt Barnevelder dr. Klaas van der Zwaag nog het meest van de vier jaar waarin diverse geledingen van de Gereformeerde Gemeenten bezwaarschriften rond zijn boek 'Afwachten of verwachten?' hebben behandeld.

 

Woensdagavond kwam er voor Van der Zwaag ,,een einde aan de kerkelijke weg''. De generale synode verwierp unaniem een appèl-schrift van de Barnevelder tegen een beslissing van de kerkenraad van de gereformeerde gemeente in zijn woonplaats in december 2003 hem als gemeentelid niet toe te laten tot de plaatselijke viering van het heilig avondmaal. Ook andere kerkelijke rechten werden hem voorlopig ontnomen.

Van der Zwaag en zijn gezin hebben vrijdag het lidmaatschap van de gereformeerde gemeente opgezegd. Hij en zijn vrouw waren vanaf hun geboorte lid. ,,Deze stap is dus heel ingrijpend, die doe je niet zomaar. Maar je verdere leven onder censuur verkeren is ook geen begaanbare weg'', aldus Van der Zwaag.

 

De kwestie speelt sinds najaar 2003. In 'Afwachten of verwachten?', ruim 1100 pagina's dik, gaf de Barnevelder, journalist bij het Reformatorisch Dagblad, een historisch en theologisch overzicht van de uiteenlopende visies op de 'toe-eigening des heils' (de gereformeerde leer hoe een zondig mens tot geloof komt en voor de eeuwigheid behouden wordt). Hij concludeerde dat in de (Oud-)Gereformeerde Gemeenten (in Nederland) lang niet altijd bijbels en gereformeerd wordt gedacht en gepreekt over geloof en bekering tot God. Van der Zwaag constateerde een vervreemding van de 'klassieken' van de eigen gereformeerde traditie, de geschriften van theologen als Calvijn, Á Brakel en de Erskines.

 

Verwarring en onrust

De vraag die woensdagavond vooral bij de generale synode op tafel lag, was of in de zaak tegen Van der Zwaag kerkrechtelijk juist is gehandeld. De Barnevelder, die het informatieve deel van de beraadslaging mocht bijwonen vergezeld van zijn vader, gaf er een toelichting van een kwartier.

 

Eerder, in februari 2005 verklaarde de classis (regionale kerkvergadering) Barneveld van de Gereformeerde Gemeenten een appèlschrift van Van der Zwaag tegen de maatregelen van de kerkenraad niet gegrond. Uitgesproken werd dat de Barnevelder ,,de leer van onze kerk niet meer hartelijk en ongeveinsd houdt voor de ware zaligmakende leer''. Ook zou hij met zijn boek ,,wantrouwen, verwarring en onrust'' in het kerkverband hebben veroorzaakt.

 

De particuliere synode Oost (de bestuurlijke tussenlaag tussen de classes Barneveld, Kampen en Rijssen en de generale synode) oordeelde in november 2005 dat Van der Zwaag het kerkelijk gezag heeft miskend. 'Afwachten of verwachten?' wordt vooral gezien als een bezwaarschrift van een belijdend lid van de Gereformeerde Gemeenten tegen de leer van het kerkverband, en niet als een informatief boek of een wetenschappelijke studie over een belangwekkend theologisch thema. Van der Zwaag had als belijdend lid zijn kanttekeningen bij de kerkelijke leer respectievelijk aan kerkenraad, classis, particuliere synode en synode moeten voorleggen, de 'kerkelijke weg', en niet de publiciteit moeten zoeken buiten de gemeenschap van zijn eigen kerk om, stelde de particuliere synode. Ook heeft Van der Zwaag met zijn boek en uitlatingen daarover ,,onrust en tweedracht'' in de Gereformeerde Gemeenten veroorzaakt, aldus de particuliere synode.

 

Twee, drie procent

De Barnevelder ontkent dat zijn studie speciaal gericht is tegen de kerkelijke leer van de Gereformeerde Gemeenten. ,,Het is geen boek zoals van dr. Blaauwendraad of mr. Bart, die kritisch publiceerden over de leer van het kerkverband. Slechts twee, drie procent van de tekst gaat specifiek over de Gereformeerde Gemeenten. Het gaat ook over andere kerkverbanden die behoren tot de gereformeerde gezindte. Bovendien zeg ik niet dat de prediking in de Gereformeerde Gemeenten een valse is. Wel constateer ik een bepaalde versmalling of toespitsing. Maar dat betekent voor mij nog niet dat er in het kerkverband geen plaats zou zijn voor 'mijn' visie. Anders hadden ook publicaties van de predikanten J.W. Kersten, L. Huisman, C. Harinck en C.G. Vreugdenhil niet kunnen verschijnen. Waar ik echter vooral toe wil oproepen is een terugkeer tot de klassiek-gereformeerde wortels. Daar ligt mijn hart.''

 

Ds. C. Hogchem, predikant in Barneveld, wil desgevraagd geen toelichting geven. Synodevoorzitter ds. J.J. van Eckeveld was niet bereikbaar voor commentaar.